Karamanoğlu Camii, Anadolu Selçuklu döneminin mimari mirasını temsil eden ve on üçüncü yüzyıla tarihlendirilen önemli bir dini yapıdır. Caminin inşası, bünyesinde bulunan kitabeden anlaşıldığı üzere, Karamanoğulları Beyliği ileri gelenlerinden Vezir İbrahim Bey tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu bilgi, yapının hem Selçuklu hem de beylikler dönemi kültür etkileşimini yansıtması açısından önem arz etmektedir. Caminin ana ibadet mekânı, dönemin karakteristik mimari özelliklerini taşıyan beşik tonozlu bir sistemle ve yüksek kalitede işlenmiş kesme taş malzeme kullanılarak inşa edilmiştir. Bu mimari detaylar, yapının sanatsal ve tarihi değerini pekiştirmektedir. Caminin mevcut minaresi ise orijinal yapıya ek olarak daha sonraki bir tarihte inşa edilmiş bir unsurdur. Karamanoğlu Camii, günümüzde aktif olarak ibadete açık bir konumdadır ve yöre halkının kültürel ve dini yaşamında merkezi bir rol oynamaya devam etmektedir. Yapının avlusunda yer alan ve Balgamî mermer taşından yapılmış mezar, bir Osmanlı dönemi şahsiyetine aittir. Bu mezarda medfun olan kişi, Ürgüp doğumlu olup Osmanlı İmparatorluğu'nda Şeyhülislamlık makamına yükselmiş olan Hayri Efendi'dir. Bu durum, caminin yalnızca mimari değil, aynı zamanda Osmanlı-Türk idari ve dini tarihinde önemli bir yere sahip olan şahsiyetlerle olan bağlantısı nedeniyle de kültürel ve tarihsel değerini artırmaktadır.
Karamanoğlu Mosque is an important religious building dated to the 13th century, representing the architectural heritage of the Anatolian Seljuk period. As understood from its inscription, it was built by Vizier İbrahim Bey, a leading figure of the Karamanid Beylik — significant in reflecting the cultural interaction of both the Seljuk and beylik periods. The main worship space was built with a barrel-vaulted system bearing the period's characteristic features, in high-quality cut stone. The present minaret is a later addition to the original structure. The mosque is actively open for worship today and remains central to the cultural and religious life of the community. The Balgamî-marble grave in the courtyard belongs to an Ottoman-era figure: Hayri Efendi, born in Ürgüp, who rose to the office of Şeyhülislam (Grand Mufti) of the Ottoman Empire — a connection that adds to the mosque's value beyond its architecture alone.